Qruun Schram Relatiecoach

Is mijn relatie nog goed genoeg?

Is mijn relatie nog goed genoeg?

Regelmatig terugkerende ruzies, langs elkaar heen leven, weinig of geen intimiteit meer: iedere relatie kent mindere periodes. Maar wanneer is het niet goed genoeg meer? Wanneer heb je misschien niet direct grote relatieproblemen, maar is er wel aanleiding om eens stevig met elkaar in gesprek te gaan, al dan niet in de praktijk van een relatietherapeut? Want een ding is zeker: hoe eerder je het aan durft te gaan met elkaar, hoe groter de kans dat het weer leuk wordt én blijft werken, voor jullie beiden.

Het begint zo leuk

Urenlang met elkaar bellen, oneindig op het scherm kijken of er weer een berichtje is, afspraakjes die nooit over mogen gaan en dagenlang samen in bed: verliefdheid is zo ongezond voor ons lichaam, dat de natuur ons die staat maar maximaal achttien maanden toestaat. Daarna gaan we naar ‘houden van’, met reguliere polsslag en normale eetlust en de roze bril terug in het foedraal. We worden minder roekeloos en over de hele linie weer wat realistischer over de ander en onszelf. De verschillen tussen onszelf en onze partner die we eerst ‘leuk’ en ‘complementair’ vonden, vinden we nu ook wel eens irritant en de moeite voor een ruzietje waard. Gelukkig vergeven we elkaar in deze fase het meeste nog wel: we realiseren dat we veel dingen voor de eerste keer tegenkomen of bespreken. En de relatie voelt nog als jong en nieuw: dan heb je gewoon de nodige dingen met elkaar te ontdekken en bespreken! Met een gezonde dosis nieuwsgierigheid en de communicatieve vaardigheden om naar elkaar te kunnen blijven luisteren en geïnteresseerde vragen te stellen, kom je als koppel tot een gedeelde set waarden en overtuigingen. Je ontdekt wat jullie zoal verbindt, waar je elkaar versterkt, waar je elkaar kunt helpen en steunen. Je legt de basis voor een langdurige relatie.
Relatie, in het begin is alles goed

De grote relatieproblemen komen meestal in de 3e fase

En dan ben je iets voorbij de dertig. Je kent elkaar intussen wel zo’n beetje. Je weet wat je aan jezelf en de ander hebt. Je begint samen vooruit te kijken. De carrières, de woonsituatie, het al dan niet stichten van een gezin: aan het begin van deze derde fase ga je samen en voor jezelf de lijnen uitzetten voor je toekomst. En je begint je dan ook serieus af te vragen: wil ik verder met deze partner? Is het allemaal nog wel leuk genoeg om de grote stappen te gaan zetten?

Met een levensverwachting van ruim boven de negentig jaar, is het nogal een besluit en we stellen het dan ook steeds langer uit. Maar eenmaal genomen is voor de meeste partners het doel om het de komende zestig jaar met deze ander te redden.

Meer plezier in je relatie
Met de grote vragen, komen ook de verschillen steeds meer naar voren én er is een noodzakelijkheid om hier samen uit te komen. Want anders ontstaat er disbalans en wrevel op de langere termijn. Vaak zie ik stellen die intussen twee of drie kinderen hebben en beiden ook een carrière belangrijk vinden. En tegelijkertijd vindt zij het niet oké om de kinderen vier dagen naar de opvang te brengen, dus moet hij ook minder gaan werken, zodat zij minimaal vier dagen aan de gang kan zijn.Sommigen van hen hebben de wens te verhuizen naar een groter huis (‘want het is nu een permanente bende’) maar lukt dat om allerlei redenen niet, met stress over taakverdeling tot gevolg. Andere stellen krijgen te maken met overlijden van een ouder waardoor er druk op de relatie komt. Of het gaat niet goed op school met een van de kinderen. Of een van beide partners wordt verliefd op een ander. Of de seks keerde niet meer terug na de geboorte van de laatste en het stel is een permanente Opvoedpoli geworden zonder enige erotiek of plezier samen.
En zo zijn er duizend redenen waardoor een relatie in zwaar weer kan komen. En dat gebeurt ons dus ook allemaal. Allemaal! Alleen kan het ene stel daar veel beter mee omgaan, dan het andere stel.

Communicatie en kwetsbaarheid

We zijn allemaal uniek en dus ook zijn onze relaties allemaal uniek. Gelukkig zijn relatieproblemen tamelijk universeel en dus is er heel veel te leren van anderen. Het helpt enorm om met vrienden te praten over je relatie, eerlijk en open. Hoe lossen zij bepaalde zaken op? Hoe gaan zij met dingen om? Welk advies zouden zij voor jullie hebben? En welk advies heb jij voor hen?
Hoe heerlijk zou het zijn, als we met elkaar durfden te delen over onze relatie. Helaas doen we dat met vrienden vrijwel niet. Als we al met elkaar over de verbinding met onze partner praten dan is dat oppervlakkig en wordt veel mooi weer gespeeld. We hangen de vuile was niet buiten en weten dus maar zelden wat er achter de voordeur van onze vrienden echt speelt en andersom. Want dat voelt veel te kwetsbaar. Daardoor zijn we allemaal op onszelf aangewezen en vogelen we het in min of meerdere mate toch maar zelf uit. Waar je nog opgeroepen wordt door consultatiebureaus voor advies en ondersteuning bij het grote project ‘kinderen’, is er geen instantie die ons begeleidt bij het vorm geven aan een goede en verdiepende relatie.
Binnen de relatie vinden we het op zeker moment lastig de harmonie te verstoren. Om die reden verdwijnen grote thema’s op de achtergrond en delen veel stellen hun gedachten en zorgen niet meer met elkaar. Kleine irritaties stapelen zich op, emoties en verlangens raken onderdrukt: het lijkt meer op aanpassen en overleven dan ten volle het leven pakken. Als reactie op het verlies van de verbinding zie je stellen dan uit elkaar groeien: de een laadt de batterij op via keihard werken, de ander verliest zich in een hobby. En soms komt het sluimerende ongeluk naar buiten als een burn out of een depressie. Of in de vorm van enige verslaving.

Durf jij je dan af te vragen of er onderliggend niet vooral in de relatie werk aan de winkel is? Hoe ga jij daarmee om, hoe gaan jullie daarmee om?

Tafeltje gesprek aan tafel

Je relatie verbeteren

Deze maand werd ik via social media geattendeerd op het nieuwste boekje van het wereldberoemde Gottmann relatie-instituut. Zij doen al tientallen jaren onderzoek naar relatie-dynamiek, relatieproblemen en communicatie in de relatie. En ze brengen veel boeken uit, vaak met heel praktische tips en opdrachten die je direct in je eigen relatie kunt toepassen. Hun laatste boekje ‘The Love prescription, 7 days to more intimacy, connection and joy’ heb ik intussen bijna uit en ik stel je voor dit boekje gewoon te bestellen na het lezen van deze blog. Het is prettig leesbaar en legt uit hoe je met kleine, voor de hand liggende, stappen zelf veel positiefs aan de dynamiek in de relatie kunt doen. Maak contact. Stel elkaar de grote vragen opnieuw. Zeg ‘dankjewel’. Geef complimenten. Vraag om wat je nodig hebt van de ander. Reik uit en raak aan. Stel een ‘date-night’ per periode in. Al deze stapjes zijn voorzien van concrete voorbeelden.
Altijd weer verrast het me hoeveel vakliteratuur mijn cliënten hebben gelezen. Daarnaast hebben de meesten ook ‘de 7 eigenschappen’, ‘Flow’ en ‘de formule van Geluk’ al achter de kiezen. Na de geboorte van de kinderen lazen ze ‘Oei ik Groei’ of ‘the First year’. Maar schrikbarend weinig cliënten hebben al eens een boek over het verbeteren en verdiepen van relaties gelezen. Over misschien wel het belangrijkste in ons leven, doen we lankmoedig. Alsof we vinden dat het vanzelf moet gaan, zestig jaar lang.
Maar jij bent aangekomen bij deze laatste zin en dus nogmaals mijn advies: voordat je relatie in zwaar weer is, werk eraan. Lees de goede boeken, luister de nieuwste en leukste podcasts, bekijk interessante YouTube filmpjes over het onderwerp dat in jouw relatie speelt. En kom er samen over praten, als je de ogen en oren van een professional graag even mee laat kijk kijken en luisteren.

Enkele tips voor wie graag meer leest en luistert

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.

Regelmatig terugkerende ruzies, langs elkaar heen leven, weinig of geen intimiteit meer: iedere relatie kent mindere periodes. Maar wanneer is het niet goed genoeg meer? Wanneer heb je misschien niet direct grote relatieproblemen, maar is er wel aanleiding om eens stevig met elkaar in gesprek te gaan, al dan niet in de praktijk van een relatietherapeut? Want een ding is zeker: hoe eerder je het aan durft te gaan met elkaar, hoe groter de kans dat het weer leuk wordt én blijft werken, voor jullie beiden.

Het begint zo leuk

Relatie, in het begin is alles goedUrenlang met elkaar bellen, oneindig op het scherm kijken of er weer een berichtje is, afspraakjes die nooit over mogen gaan en dagenlang samen in bed: verliefdheid is zo ongezond voor ons lichaam, dat de natuur ons die staat maar maximaal achttien maanden toestaat. Daarna gaan we naar ‘houden van’, met reguliere polsslag en normale eetlust en de roze bril terug in het foedraal. We worden minder roekeloos en over de hele linie weer wat realistischer over de ander en onszelf. De verschillen tussen onszelf en onze partner die we eerst ‘leuk’ en ‘complementair’ vonden, vinden we nu ook wel eens irritant en de moeite voor een ruzietje waard. Gelukkig vergeven we elkaar in deze fase het meeste nog wel: we realiseren dat we veel dingen voor de eerste keer tegenkomen of bespreken. En de relatie voelt nog als jong en nieuw: dan heb je gewoon de nodige dingen met elkaar te ontdekken en bespreken! Met een gezonde dosis nieuwsgierigheid en de communicatieve vaardigheden om naar elkaar te kunnen blijven luisteren en geïnteresseerde vragen te stellen, kom je als koppel tot een gedeelde set waarden en overtuigingen. Je ontdekt wat jullie zoal verbindt, waar je elkaar versterkt, waar je elkaar kunt helpen en steunen. Je legt de basis voor een langdurige relatie.

De grote relatieproblemen komen meestal in de 3e fase

En dan ben je iets voorbij de dertig. Je kent elkaar intussen wel zo’n beetje. Je weet wat je aan jezelf en de ander hebt. Je begint samen vooruit te kijken. De carrières, de woonsituatie, het al dan niet stichten van een gezin: aan het begin van deze derde fase ga je samen en voor jezelf de lijnen uitzetten voor je toekomst. En je begint je dan ook serieus af te vragen: wil ik verder met deze partner? Is het allemaal nog wel leuk genoeg om de grote stappen te gaan zetten? Met een levensverwachting van ruim boven de negentig jaar, is het nogal een besluit en we stellen het dan ook steeds langer uit. Maar eenmaal genomen is voor de meeste partners het doel om het de komende zestig jaar met deze ander te redden.

Meer plezier in je relatie

Met de grote vragen, komen ook de verschillen steeds meer naar voren én er is een noodzakelijkheid om hier samen uit te komen. Want anders ontstaat er disbalans en wrevel op de langere termijn. Vaak zie ik stellen die intussen twee of drie kinderen hebben en beiden ook een carrière belangrijk vinden. En tegelijkertijd vindt zij het niet oké om de kinderen vier dagen naar de opvang te brengen, dus moet hij ook minder gaan werken, zodat zij minimaal vier dagen aan de gang kan zijn.Sommigen van hen hebben de wens te verhuizen naar een groter huis (‘want het is nu een permanente bende’) maar lukt dat om allerlei redenen niet, met stress over taakverdeling tot gevolg. Andere stellen krijgen te maken met overlijden van een ouder waardoor er druk op de relatie komt. Of het gaat niet goed op school met een van de kinderen. Of een van beide partners wordt verliefd op een ander. Of de seks keerde niet meer terug na de geboorte van de laatste en het stel is een permanente Opvoedpoli geworden zonder enige erotiek of plezier samen. En zo zijn er duizend redenen waardoor een relatie in zwaar weer kan komen. En dat gebeurt ons dus ook allemaal. Allemaal! Alleen kan het ene stel daar veel beter mee omgaan, dan het andere stel.

Communicatie en kwetsbaarheid

We zijn allemaal uniek en dus ook zijn onze relaties allemaal uniek. Gelukkig zijn relatieproblemen tamelijk universeel en dus is er heel veel te leren van anderen. Het helpt enorm om met vrienden te praten over je relatie, eerlijk en open. Hoe lossen zij bepaalde zaken op? Hoe gaan zij met dingen om? Welk advies zouden zij voor jullie hebben? En welk advies heb jij voor hen? Tafeltje gesprek aan tafel Hoe heerlijk zou het zijn, als we met elkaar durfden te delen over onze relatie. Helaas doen we dat met vrienden vrijwel niet. Als we al met elkaar over de verbinding met onze partner praten dan is dat oppervlakkig en wordt veel mooi weer gespeeld. We hangen de vuile was niet buiten en weten dus maar zelden wat er achter de voordeur van onze vrienden echt speelt en andersom. Want dat voelt veel te kwetsbaar. Daardoor zijn we allemaal op onszelf aangewezen en vogelen we het in min of meerdere mate toch maar zelf uit. Waar je nog opgeroepen wordt door consultatiebureaus voor advies en ondersteuning bij het grote project ‘kinderen’, is er geen instantie die ons begeleidt bij het vorm geven aan een goede en verdiepende relatie. Binnen de relatie vinden we het op zeker moment lastig de harmonie te verstoren. Om die reden verdwijnen grote thema’s op de achtergrond en delen veel stellen hun gedachten en zorgen niet meer met elkaar. Kleine irritaties stapelen zich op, emoties en verlangens raken onderdrukt: het lijkt meer op aanpassen en overleven dan ten volle het leven pakken. Als reactie op het verlies van de verbinding zie je stellen dan uit elkaar groeien: de een laadt de batterij op via keihard werken, de ander verliest zich in een hobby. En soms komt het sluimerende ongeluk naar buiten als een burn out of een depressie. Of in de vorm van enige verslaving. Durf jij je dan af te vragen of er onderliggend niet vooral in de relatie werk aan de winkel is? Hoe ga jij daarmee om, hoe gaan jullie daarmee om?

Je relatie verbeteren

Deze maand werd ik via social media geattendeerd op het nieuwste boekje van het wereldberoemde Gottmann relatie-instituut. Zij doen al tientallen jaren onderzoek naar relatie-dynamiek, relatieproblemen en communicatie in de relatie. En ze brengen veel boeken uit, vaak met heel praktische tips en opdrachten die je direct in je eigen relatie kunt toepassen. Hun laatste boekje ‘The Love prescription, 7 days to more intimacy, connection and joy’ heb ik intussen bijna uit en ik stel je voor dit boekje gewoon te bestellen na het lezen van deze blog. Het is prettig leesbaar en legt uit hoe je met kleine, voor de hand liggende, stappen zelf veel positiefs aan de dynamiek in de relatie kunt doen. Maak contact. Stel elkaar de grote vragen opnieuw. Zeg ‘dankjewel’. Geef complimenten. Vraag om wat je nodig hebt van de ander. Reik uit en raak aan. Stel een ‘date-night’ per periode in. Al deze stapjes zijn voorzien van concrete voorbeelden. Altijd weer verrast het me hoeveel vakliteratuur mijn cliënten hebben gelezen. Daarnaast hebben de meesten ook ‘de 7 eigenschappen’, ‘Flow’ en ‘de formule van Geluk’ al achter de kiezen. Na de geboorte van de kinderen lazen ze ‘Oei ik Groei’ of ‘the First year’. Maar schrikbarend weinig cliënten hebben al eens een boek over het verbeteren en verdiepen van relaties gelezen. Over misschien wel het belangrijkste in ons leven, doen we lankmoedig. Alsof we vinden dat het vanzelf moet gaan, zestig jaar lang. Maar jij bent aangekomen bij deze laatste zin en dus nogmaals mijn advies: voordat je relatie in zwaar weer is, werk eraan. Lees de goede boeken, luister de nieuwste en leukste podcasts, bekijk interessante YouTube filmpjes over het onderwerp dat in jouw relatie speelt. En kom er samen over praten, als je de ogen en oren van een professional graag even mee laat kijk kijken en luisteren.

Enkele tips voor wie graag meer leest, luistert en kijkt

Boek: The Love Prescription. YouTube filmpje Esther Perel over moderne relaties. Podcast Brené Brown (auteur van ‘de Kracht van Kwetsbaarheid’) in interview met Esther Perel.

Relatieproblemen vóór zijn of tackelen? Wees een team!

Relatieproblemen vóór zijn of tackelen? Wees een team!

De eerste huiswerkopdracht voor ieder stel in relatietherapie is om minimaal wekelijks een gestructureerd ‘evaluatie- en herstel gesprek’ te voeren. Dit E & H gesprek is trouwens een goed idee voor elk koppel, omdat het ook een soort mini-APK is om de nieuwe week schadevrij te kunnen starten. Via een vast lijstje met vragen stel je samen vast wat er goed ging, wat er minder goed ging, wat je anders zou willen en wat je van de ander wilt vragen.

Op het tafeltje gesprek

De eigenlijke naam voor dit gesprek is het ‘Op het tafeltje gesprek’. Het klinkt een beetje kinderlijk, maar het is wel een heel precieze naam. Wat je doet gedurende dit gestructureerde gesprek, is dat je alle onderwerpen en gedoetjes die tussen jullie in zijn komen te staan, daar weghaalt en op een denkbeeldig tafeltje legt. Dat denkbeeldige tafeltje vormt de derde punt van de driehoek, waarvan jullie de andere hoekpunten zijn. Het is een klein fantasie-bijzet-tafeltje, ter hoogte van jullie knieën. Het prettige aan de visualisatie van dit tafeltje is, dat jullie je zonder dat je over- of om- de problemen heen hoeft te reiken, met elkaar in verbinding kunt blijven, schouder aan schouder kunt staan.

De gedoetjes en problemen liggen namelijk op gelijke afstand van jullie op het denkbeeldige tafeltje. Jullie houden in gedachten elkaars hand vast en kijken naar het tafeltje vanuit de intentie om samen het stapeltje op het tafeltje zo klein mogelijk te maken en te houden.

Destructief communicatie patroon: de Attributie-fout

Het grootste voordeel van het tafeltje is dat je niet heen en weer hoeft te duwen met de issues en verwijten die anders tussen jullie in staan. Want als ze tussen jullie in komen te staan, dan gebeurt er iets destructiefs wat de ‘Attributie-fout’ wordt genoemd. Deze term is afkomstig uit de sociale psychologie. Wat er gebeurt is globaal dit: alle verwijten die je naar je partner ervaart, koppel je aan het karakter van je partner. Alle verwijten die je van je partner ontvangt, zie je als ongelukkige samenloop van omstandigheden en veroorzaakt door externe factoren: het ligt per definitie niet aan jouw karakter.

 

Zie je het gebeuren? Je partner vergeet de kinderen de gordel om te doen achter in de auto omdat hij roekeloos is, maar toen jij vandaag hetzelfde deed, kwam dat omdat je haast had en het maar een klein stukje rijden was.
En je partner laat altijd de deur openstaan omdat ie egoïstisch is, terwijl dat jou vaak overkomt omdat je altijd je handen vol hebt met tassen boodschappen die je moet sjouwen.

En je partner dronk teveel omdat hij best wel een alcoholprobleem heeft, terwijl jij teveel dronk omdat je steeds werd bijgeschonken.

 

Je kunt hier niets aan doen: ons ego doet er alles aan om een goed zelfbeeld overeind te houden. Dat is een overlevingsmechanisme wat de mens ver heeft gebracht. Maar als het goed is, ben je in een relatie niet aan het overleven, maar ben je aan het samenleven, samenwerken. En dan is het niet handig om te stapelen met negatieve attributies op je partner en jezelf brandschoon te praten. Dan werkt het beter om dingen op het tafeltje te leggen en te onderzoeken wie welk aandeel heeft, hoe het anders kan, wat je daarbij van de ander nodig hebt.

 

Maak van dat fantasie-tafeltje een tafeltje waarop alle dingen passen die mis gaan, niet handig waren, vaker terugkomen en irritaties geven en die jullie van dat tafeltje af willen.

Welke taal is daarvoor nodig?

Als je in een teamsport een overleg hebt, dan zul je zelden dingen horen als:

  • Jij laat je mannetje steeds lopen!
  • Jouw passes zijn slecht!
  • Je ziet mij steeds niet vrijlopen, terwijl ik de kans heb om te scoren!

Wat in een goed team gebeurt is dat er zinnen worden uitgesproken als:

  • Hoe stoppen we hun nr. 10 af?
  • Hoe kunnen we doen zodat er meer passes aankomen aan de rechterkant?
  • Hoe zorgen we dat de bal voorin bij onze vrijstaande speler komt?

Voel je het verschil?
In de eerste drie zinnen blijven de constateringen tussen spreker en toehoorder in staan en klinkt het als verwijt, waarop een defensieve reactie zal volgen. In de tweede set van drie zinnen wordt het vraagstuk op het tafeltje gelegd en de teamspelers kunnen met elkaar over oplossingen nadenken, een eigen rol definiëren, de schouders er samen onder zetten. En zelfs als het dan niet lukt te winnen, is het teamgevoel intact gebleven en kunnen ze na afloop een goede derde helft beleven.

Voorbeelden uit de relatietherapie praktijk

Het is zo makkelijk gezegd:
Je bent altijd de hele zaterdag weg!
Ik ben hier altijd degene die de boodschappen doet!
Jij zit de hele avond op je laptop en smartphone te kijken!

 

En van binnen voelen we dan: je interesseert je niet voor je gezin, je bent liever lui dan moe en je bent verslaafd aan je scherm bovendien…
En als die zinnen onze kant op komen denken we: ‘ik was zaterdag vrijwel de hele dag bezig voor ons gezin, je vindt altijd dat ik de verkeerde dingen meeneem en ik had het deze week druk met mailtjes van mijn werk’.
En zo attribueren we onze relatie de modder in. Zonde én onnodig als we het patroon herkennen, onze eigen rol erkennen en op zoek gaan naar andere taal.

 

Want je ook had kunnen zeggen:
Ik zou het leuk vinden om op zaterdag weer meer dingen samen te doen, zoals in het begin van onze relatie, weet je nog?
Zullen we anders zaterdag samen naar de markt gaan en daarna bij de AH de laatste boodschappen halen?
Heb je overdag misschien even een uurtje nodig, zodat we ‘s avonds de schermen een beetje weg kunnen houden en wat samen kunnen kijken of even praten over de komende zomervakantie?

 

Relatie APK: kleine investering, groot plezier

 

Over het ‘Op het tafeltje gesprek’ is meer te zeggen en te leren. Ik hoop dat je de eerste stappen aan de hand van de voorbeelden hierboven kunt zetten met elkaar. Dat is hoe ik het liefste werk: eerst inzicht in het patroon, dan een visualisatie of metafoor die duidelijk maakt welke kant de oplossing op kan en uiteindelijk met elkaar oefenen met de taal, zinnen en woorden die bij de gekozen oplossing het best werken.

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.

Meer over Emotionally Focussed Therapy

Meer over Emotionally Focussed Therapy (EFT)

Ik geef jullie graag meer inzicht in de verschillende vormen van relatietherapie en coaching die je zoal tegenkomt. Doel is om jullie te helpen een keus te maken, die het best bij jullie past. Hieronder bespreek ik kort Emotionally Focussed Therapy. Elders op de site vind je meer info over Transactionele Analyse en Systemisch Werken binnen Relatietherapie.

Mijn streven hier is niet om compleet of perfect te zijn, maar om jullie te helpen overzicht te krijgen. Samen lezen over de verschillende vormen van therapie en hierover in gesprek gaan, helpt veel koppels al om eerste stapjes te zetten. Want laten we eerlijk zijn: als je er met elkaar over praat en je voelt bij elkaar de motivatie en wens om te herstellen, dan kan er zomaar iets moois ontstaan.

Emotionally Focused Therapie oftewel EFT

EFT gaat uit van de hechtingstheorie van John Bowlby. Uitgangspunt is dat wij gezonder worden door veilig contacten met belangrijke personen in onze omgeving. Bindingsangst en verlatingsangst zijn basisbegrippen binnen de EFT. Verstoring in onze relaties heeft de wortels in onze diepste angst om verlaten te worden. Wanneer we ervaren dat onze emotionele behoeften niet vervuld worden, vervallen we in gedrag om dit op te lossen. Het zoeken naar die erkenning en aandacht kan vormen aannemen die veel druk zetten op de relatie. Boosheid, verwijten, jaloezie, negeren, aantrekken en afstoten: partners hebben soms een heel arsenaal aan gedrag om elkaars aandacht te krijgen. Het lastige is dat we in het zoeken naar verbinding, erkenning en liefde dus zomaar gedrag kunnen vertonen, wat voor onze partner nou niet echt uitnodigend werkt. In EFT ga je met de therapeut op zoek naar de emoties onder het gedrag: wat is de precieze pijn? welke emotie zit er onder verdriet en boosheid? welk verlangen wordt geuit als een verwijt?

EFT gaat uit van Onzekerheid als belangrijkste basis onder deze (negatieve) gedragingen. Onzekerheid of we er echt mogen zijn, of we goed genoeg zijn, of we liefgehad mogen worden. De vraag of we ertoe doen, of we gehoord mogen worden, of we gezien worden. Vanuit die diepe onzekerheid proberen we steeds de bevestiging te vinden dat onze partner echt van ons houdt, dat we de belangrijkste persoon in het leven zijn van de ander, dat de ander volledig aan ons toegewijd is, dat we de ander volledig kunnen vertrouwen en dat hij/zij ons nimmer zal verraden.

Wat je leert bij EFT

EFT leert partners om elkaars kwetsbaarheid en angst op het vlak van contact en verbinding beter te begrijpen. En vanuit dit begrip op een liefdevolle, verbindende manier te communiceren. Je leert om je echte onderliggende emoties te voelen en benoemen, je weer kwetsbaar open te stellen voor de ander. Samen ga je leren om verbindend te communiceren, om dingen op een manier te zeggen dat je in contact blijft met elkaar.

De aanpak van de therapeut is doorgaans ‘Rodgeriaans’. Middels vragen en luisteren leidt de therapeut jullie de diepte in. Duidelijk wordt welke patronen jullie samen volgen in de gesprekken en ruzies. Waar jullie angsten zitten welke woorden daarbij horen en hoe jullie op elkaars angsten en reacties reageren. Door steeds meer inzicht te krijgen in jezelf en de ander en de dynamiek binnen jullie relatie, kan het contact hersteld worden en verbinding worden hervonden.

Houd me Vast (Sue Johnson): de Zeven gesprekken voor een hechtere relatie

Een bekend boek over EFT is ‘Houd me vast’ van Sue Johnson. In dit boek worden de communicatiepatronen tussen partners ontrafeld. Sue Johnson spreekt over de Duivelse Dialogen met namen als Zoek de Boef, de Protest Polka en Verstijf en Vlucht. EFT is bewezen effectief en er zijn veel gecertificeerde therapeuten te vinden die zich volledig in EFT hebben gespecialiseerd.

Sommige stellen ervaren EFT als te methodisch, protocollair en schools. Het voelt dan als een cursus, waarin de spontaniteit ontbreekt en waarin te weinig wordt gewerkt aan het ‘hier en nu’. De methode wordt dan te leidend ervaren, terwijl partners liever hun actuele situatie en -problematiek als uitgangspunt voor de sessie zouden willen nemen.

EFT binnen mijn praktijk

Ik ben niet opgeleid in EFT. Toch neem ik graag EFT-elementen mee in mijn benadering, simpelweg omdat ze werken, zachte taal geven aan problemen die stellen ervaren en het thema van de hechtingsstijlen op tafel brengen. Ik vind bovendien een aantal typische EFT-opdrachten erg nuttig om mee te geven voor thuis. EFT is niet mijn basisaanpak, dat is Provocatieve Relatietherapie.

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.

Een liefdesbrief als start van de vakantie

Een liefdesbrief als start van de vakantie

Heb jij ook zo’n zin in een geweldige vakantie na de lastige Corona-tijd? Begin dan je vakantie met het schrijven van een prachtige brief aan je partner en zorg dat je deze vakantie de gesprekken met elkaar hebt, die jullie weer helemaal op de rails krijgen voor het post-Corona tijdperk of het nieuwe schooljaar van jullie kinderen. Ik weet het, dat is hartstikke lastig, maar ik kan je helpen als een hedendaagse Cyrano de Bergerac. Binnen vijf werkdagen help ik je met het schrijven van de brief van je leven en ga jij de prachtigste gesprekken met een dierbare tegemoet.

Waar wil je het over hebben?

Ben je niet helemaal happy in de relatie, maar kom je er moeilijk over in gesprek?
Zit je op belangrijke onderwerpen niet meer op een lijn met je partner en wil je daarover een echt gesprek?
Ben je ontevreden over aspecten van je relatie?
Is er iets in jullie dynamiek, wat steeds terugkeert en belemmert?
Is de intimiteit verdwenen en wil je die graag terugvinden?
Ben je toe aan een nieuw relatiecontract en moeten er dingen veranderen om goed met elkaar verder te kunnen?

 

Ik help je de juiste woorden, zinnen, toon en taal op papier te zetten in jouw brief aan je partner.

De kracht van taal

Tijdens individuele sessies met cliënten in relatietherapie of coaching, krijg ik nogal eens de vraag: ‘mag ik ons gesprek opnemen? want jouw zinnen kan ik zelf niet verzinnen, maar die heb ik wel nodig in de gesprekken met mijn partner.’
Mijn antwoord is: Ja: dat mag, altijd! Want de kracht van de juiste woorden, de juiste opbouw van de zinnen, is niet te onderschatten.

 

Talloos zijn de Sinterklaasavonden geweest, waarop ik familieleden geëmotioneerd heb zien raken, door een gedicht van partner of kind. De kracht van woorden op papier, de kracht van het aan jezelf voorlezen van een gedicht, is ongekend. De woorden komen rechtstreeks bij ons binnen, via het oor ploffen ze oorverdovend in ons hart. Ongecensureerd volgt de emotie. Tranen, ontroering, blijdschap. Even voelen we ons meer verbonden dan ooit met elkaar.
Waarom doen we dat dan maar één keer per jaar?

Brieven in tijden van paniek

De meeste mensen krijgen een brief van hun partner, als het helemaal mis is in de relatie. Een uitleg, rechtvaardiging, geschreven op een moment van diepe schaamte, schuldgevoel. Vaak zijn uitgekomen affaires de aanleiding voor een brief of een uitgebreide whapp conversatie. De ander onder ogen komen is te beschamend. En de ander wil ook even niet dat de ‘dader’ hen onder ogen komt. De boosheid met alle emoties maakt rechtstreekse mondelinge communicatie onmogelijk. En tegelijkertijd is er dan vaak wel een behoefte aan contact, uitleg, context. Een brief kan daarvoor het juiste middel zijn. En een goede brief kan de weg naar het hart van de ander weer openen.

Liefdevol schrijven in verbindende zinnen

Taal die contact maakt en verbindt: het is een vaardigheid die niet iedereen bezit.Liefdesbrief als start van de vakantie. In zijn geweldige boek ‘Geweldloze Communicatie’ doet Marshall B. Rosenberg handreikingen ten aanzien van verschillende aspecten.
Dus lees dat boek zonder meer!

 

Maar misschien heb je haast en is de emotie nu te hoog opgelopen. Neem dan contact met mij op. Dan gaan we zorgen dat er binnen 5 werkdagen een brief ligt, die helpt herstellen. Die leidt tot gesprek en openingen naar de toekomst. Dat durf ik je te beloven.

Snel aan de slag, snel resultaat

Je belt me op en dan hebben we op korte termijn een intake. Daarin leg je mij de situatie uit en we bepalen de doelen van de brief. Daarna vraag ik je zelf een concept brief te maken, dat kan zijn in bullet-points, woorden, stukjes zin. Maar je mag ook een eigen brief componeren, waarin je probeert de juiste woorden en zinnen op een rij te krijgen. Ik lees deze brief en in een tweede sessie stel ik vragen om verder duidelijk te krijgen en toetsen we mijn voorstellen voor aanpassingen.

 

Dan ga ik met jouw conceptbrief aan de slag en maak een nieuwe conceptbrief voor jou. Volledig in geweldloze verbindende ‘Ik-taal’. Niet teveel en niet te weinig woorden. In zinnen en frasering die van jou hadden kunnen zijn. Want mijn vaardigheid is dat ik jouw klankkleur en taalgebruik als basis hanteer voor de brief. Immers: jij had hem geschreven moeten kunnen hebben, als je er de rust, tijd, balans en vaardigheid voor had gehad. Met deze conceptbrief ga jij aan de slag, je zet hem om in een brief die helemaal als ‘van jou’ voelt. In een slotsessie zetten we samen de puntjes op de i.

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.

Transactionele Analyse en Provocatieve Relatietherapie

Transactionele Analyse en Provocatieve Relatietherapie

Als provocatief coach is iedere vervolg opleiding een extra groot feest. Zo heb ik de afgelopen maanden de opleiding Transactionele Analyse bij Phoenix opleidingen gevolgd. Phoenix is een gerenommeerd instituut van onbesproken kwaliteit, dus wat je daar leert, daar kun je wat mee. En dat geldt zeker voor de opleiding Transactionele Analyse. En extra leuk is het om de toepassing van Transactionele Analyse (TA) uit te werken op de manier van de Provocatieve Coach. Het mensbeeld van beide benaderingswijzen komt overeen: Mensen zijn oké én in staat tot nadenken én mensen bepalen hun eigen lot door besluiten over zichzelf, de ander en de wereld. En die besluiten kunnen herzien worden, oftewel: het is mogelijk te groeien en te leren.

Help! Mijn man is vooral een extra kind

Menig vrouw zal het gevoel herkennen: je meende te trouwen met een vent, maar eenmaal in de relatie wordt hij bij ieder beetje kritiek of tegenslag op slag een opstandige puber. En niet alleen dat: hij laat zijn wasgoed slingeren, laat deuren open- en de WC bril omhoog staan en peutert als hij zich onbespied waant in zijn neus of erger. Zo’n man roept in iedere vrouw toch een schooljuf op? Dus als vrouw moet je wel corrigeren en heropvoeden. Daarmee kom je van de weeromstuit in een stil conflict met je schoonmoeder, die voordat je het in de gaten hebt een heimelijk verbondje sluit met haar zoon: zij zullen samen die schooljuf wel even overspannen maken. Zij strijdt dag in dag uit de kwaliteit van het gezinsleven te verbeteren. Dus stuurt zij haar man de hele dag bij: hij kan best wat aanwijzingen gebruiken! Hij gaat in verzet! Waarom veranderen? Ze wist toch hoe hij was? Ze werd toch verliefd op deze vrolijke snuiter? Ze hadden het toch altijd prima samen toen zij nog niet constant overal kritiek op had?

En zo kan het gebeuren dat een stel in relatietherapie belandt: Zij klaagt erover dat hij zijn verantwoordelijkheden niet neemt en haar niet steunt. En hij ervaart kille afwijzing en een ongezellige sfeer en van vrijen komt het ook al niet al te vaak meer.

De TA helpt de diagnose te stellen

Neem mij de sterke vereenvoudiging even niet kwalijk, waarde TA kenners, het gaat hier om een korte prikkelende schets van een veelvoorkomend patroon..

Binnen TA worden drie zogenaamde ego-toestanden onderscheiden, die iedere volwassene (als het goed is) voorhanden heeft in het dagelijks leven. Deze ego-toestanden noemt de TA respectievelijk Ouder, Volwassene en Kind. Let op de hoofdletters: het gaat om de egotoestand en niet om een kwalificatie. ‘Mijn man lijkt wel een kind’ is dus een heel andere zin dan ‘mijn man reageert vanuit het Kind’.

Stellen die in relatietherapie komen met de geschetste probleemsituatie presenteren zich op de bank al vaak als de juf en het kind. Ik herinner mij een stel vanonder de rook van Rotterdam. Halverwege de dertig, een zoontje van drie. Zij heeft een kinderwens voor een tweede, maar ze twijfelt of haar man eigenlijk wel geschikt vader-materiaal is. Als hij het al in zich heeft, heeft hij er nog maar bitter weinig van laten zien.

Zij kijkt mij verontwaardigd aan en checkt of haar wensen en verwachtingen nu echt zo buitensporig zijn. Hij kan toch best zijn troep beter opruimen, attenter en galanter naar haar zijn, eens uit zijn stoel komen bij verjaardagsvisite, wat meer tijd met de kinderen doorbrengen in plaats van op zijn scherm te turen of met vrienden op stap te gaan?

Terwijl zij het beeld schetst kijkt hij mij lachend aan

Af en toe verbergt hij zijn lach achter een kussen, als het in schateren overgaat, valt hij zijwaarts in de kussens. Haar ogen rollen, met haar hand wijst ze naar hem en zegt alleen maar: ‘dit dus’.

Nu komt de TA van pas: het is duidelijk dat zij als (her-)opvoeder opereert vanuit de ‘Kritische Ouder’ positie. Voor haar zijn haar wensen ‘logisch en normatief juist’, zo heeft ze het geleerd van haar moeder, gelezen in de bladen en oma had ook enkele wijze credo’s waarmee zij het leven te lijf gaat. Door zoveel als vanzelfsprekend gepresenteerde wijsheid krimpt hij een beetje in elkaar. Zijn moeder ruimde altijd zijn rommel op en inderdaad vergeet hij wel eens een deur, WC bril en blijven de klusjes even liggen omdat Wimbledon, het WK, Max en de Olympische Spelen nu eenmaal ook aandacht vragen. Hij doet echt wel zijn best en zeker als zij echt boos wordt, dan komt hij mokkend in actie. De TA ziet het Aangepaste Kind en soms het Rebelse Kind als ego-toestand van deze man. En dit wordt bij zo’n stel een patroon: zij de juf, hij de kleuter. En leuk wordt het nog maar zelden.

Provocatieve TA toepassingen: de coach wordt vrolijk

In zijn uitmuntende boek ‘Horken en Heksen’ beschrijft Jeffrey Wijnberg oneindig veel vrolijke situaties waarin deze juf-kind dynamiek een rol lijkt te spelen. Zijn advies aan de man is duidelijk: Luister gewoon naar haar! Ze heeft het beste met jou en het gezin voor en ze heeft waarschijnlijk gelijk want er is over nagedacht. Maar veel mannen zijn hardleers. Dus zit de sleutel in het effectiever maken van de juf.

Transactionele Analyse en de Provocatief Coach

Q: ‘Maar juf je al wel genoeg? Ik zie hier een ondeugend kereltje, wat achter je rug om streken blijft uithalen’
Zij: Nou, niet dus, als jij dat zo zegt.
Q: ‘heeft hij al een naughty chair, waarop je hem kunt zetten als hij het weer echt te bont heeft gemaakt?
Zij: Nee, hij blijft gewoon voor de TV zitten
Q: Dat klinkt als een beloning voor slecht gedrag. Mijn vrouw trekt de WiFi los als ze haar zin niet krijgt en ik kan verzekeren: dan gebeuren er dingen.
Zij: Dan wordt hij heel boos.
Q: Dat mag ik hopen! En dan gaat hij op zijn buikje liggen krijsen en slaat hij met zijn vuisten op de grond?
Zij: Zoiets, hij zegt in ieder geval urenlang niets meer.
Q: Kijk! Daar hebben we resultaat, hij reageert tenminste. Dat is het goede moment om hem bij zijn oortje te pakken en naar boven te geleiden. En strafregels schrijven achter zijn bureau op de slaapkamer. Honderd keer: ‘ik mag de juf niet meer pesten’. En hij mag pas naar beneden komen als de regels zijn geschreven.
Zij: Gaat dat werken?
Q: Dat is te hopen. Anders kun je ook de ezelsoren aanpak gebruiken: je maakt een papieren kroon met twee ezelsoren en zet die op zijn hoofd. En een bordje op zijn buik: ‘ik ben stout geweest’.
Zij: Haha, maar zo handig ben ik helemaal niet!
Q: Dan is dat een volgend klusje op de lijst van je man. En plaats het maar bovenaan, want het is topprioriteit.
Zij: Oké, en wat kan ik nog meer doen?
Q: Nou in ieder geval geen snoepjes meer en ook geen knuffels.
Hij: Dat is niet echt een straf, want die knuffels krijg ik nu ook al niet.
Zij: En die verdien je ook niet, zoals je hoort.
Q: En die zou hij wel verdienen met goed gedrag?
Zij: (voorzichtig) Nou, uhm, ja dat zou dan wel logisch zijn natuurlijk.
Hij: Daar houd ik je aan!
Q: Als een juf iets belooft, dan maakt ze het ook waar.
Hij: Wat was het lijstje dingen ook alweer waaraan ik moest werken?

En zo lost het stel alle problemen zelf met elkaar op. Transactionele Analyse en Provocatieve Coaching: ze vormen een gelukkig huwelijk.

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.

Huwelijksproblemen: dat ligt natuurlijk aan de man, als het aan de vrouw ligt.

Huwelijksproblemen

Dat ligt natuurlijk aan de man, ook als het aan de vrouw ligt

Als provocatief coach kijk je met enige argwaan de wereld in. ‘Is dat nou wel zo?’ is de eerste gedachte bij iedere zin die de cliënt uit. En met reden, zo ervaar ik dagelijks in de praktijk. De nieuwe trend die ik met enige scepsis volg: het etiketten plakken op de volwassen man. Door de volwassen vrouw. De vrouw van die volwassen man. Dus deze blog is aan vrouwen gericht. Maar mannen: lees gerust even mee! Of wordt dat bemoeilijkt door je dyslexie? Het wordt een lap tekst van bijna 1.100 woorden, kun je dat aan? Of lukt dat niet met je ADHD? Of houden narcistische trekjes je weg bij deze kans tot zelfreflectie?

Mijn zoon is dyslectisch

De maatschappij feminiseert; de vrouw wint terrein, zo leren wij uit de media. Juffen op school zijn de oorzaak. Druk zijn kan niet meer. Aan een tak hangen is wangedrag. Slootje springen de prelude op suïcidale neigingen. En dat moet de kop ingedrukt. Dus hebben we protocollen en gaan we remedial aan de slag: dat betekent behandelingen, die hebben een diagnose nodig en zo zijn de etiketten uitgevonden.

Meisjes doen het steeds beter in het onderwijs, terwijl de jongetjes rondhobbelen met etiketjes ‘PDD NOS”, ‘ADD’, ‘HSD’, ’GVD’.

Intussen keert de wal het schip. Want de meisjes doen het steeds beter in het onderwijs, terwijl de jongetjes rondhobbelen met etiketjes ‘PDD NOS”, ‘ADD’, ‘HSD’, ’GVD’. Die laatste ken ik ook niet. Jongens en mannen verliezen terrein, lezen we overal. Dus wordt er hard gezocht naar mannelijke docenten, die de wanorde herstellen en helpen chaos wederom een plek te geven in ons overgestructureerde, geprotocolliseerde, ingeregelde onderwijsland van Rust, Reinheid en Regelmaat.

Mijn man is een autist

Leven met een man valt niet altijd mee, zo weet iedere vrouw. Andersom ter geruststelling: leven met een vrouw is ook niet altijd makkelijk, zo weet iedere man. En toch proberen hetero’s het massaal. Soms met succes. In mijn relatietherapie praktijk belanden de al dan niet tijdelijk minder succesvolle stellen. Nu is ieder stel uniek, maar de soorten relatieproblemen zijn redelijk universeel. En het verzamelwoord is ‘communicatie problemen’.

De evolutiebioloogie zegt dat mannen wat zwijgzamer zijn, omdat je met praten nu eenmaal geen holenbeer vangt. Die klets je niet aan een speer, dat vereist zwijgen, geen discussie en blik naar voren. De vrouwen in het dorp intussen kletsten er vrolijk op los. Misschien om dieren weg te houden, maar wellicht ook om steeds precies te weten waar iedereen ongeveer uithangt: als je de was doet in de rivier is het niet prettig als een rivale achter je opduikt en je in de plomp duwt. Zwemles kenden ze nog niet.

Hoe dan ook: vrouwen zijn vanaf jonge leeftijd een stuk communicatiever dan mannen en dat zal deels genetisch ingebakken zijn. Maarja: het moderne huwelijk vraagt van de man, dat hij net zo’n gezellige prater is, als de beste vriendinnen van zijn vrouw. Zo leest zij in de bladen.

Zomaar een stukje sessie uit de praktijk

Paula zit op het puntje van de bank en wijst naar Roland die achterover leunt met de armen over elkaar. ‘En zo zit hij er dus altijd bij als ik met hem wil praten. Als ik hem al zover krijg, want hij heeft er meestal geen zin in. Hij wilde hier ook helemaal niet komen, want “hij had het niet nodig”, zei hij. Als ik problemen had, moest ik zelf maar gaan. Ik ben heel goed met zijn zus en zij vertelde dat hij altijd al zo was. ‘We dachten altijd al dat ie een beetje autistisch was’, zei ze. Toen ik dat bij zijn moeder checkte zei zij: “Onze Roland is niet zo’n prater, net als zijn vader”. Autisme is hartstikke genetisch, dus ik heb Roland al gezegd dat hij zich moet laten onderzoeken. Ik heb een afspraak gemaakt voor hem, maar die was ie zogenaamd vergeten!’

En zo zit hij er dus altijd bij als ik met hem wil praten.

Roland staart me aan, maar ziet me niet. Die is in gedachten met een holenbeer in de weer. Of vraagt zich af waar dat fijne tangetje nou toch zal liggen. Misschien maakt ie plannen voor een weekendje vissen: wie zal hij mee vragen? Of hij denkt terug aan de lange middagen vrijen met de vrouw naast hem, die nu duidelijk geen zin in hem heeft. Wanneer was ook alweer de laatste keer? Of misschien denkt hij wel aan zijn werk. We weten het nog niet en wie zal het zeggen?

Nou Roland wellicht?! Ik stel Paula voor om het hem gewoon eens op de man af te vragen.

Paula: ‘Hallo Roland, ben je er nog bij? Of zit je met je gedachten aan de rand van de plas?’

Roland geïrriteerd: ‘Ik heb al in geen maanden gevist vanwege de verbouwing, wat zeur je nou.’

Paula kijkt me aan: ‘En zo gaat het dus altijd. Vraag ik meneer wat, krijg ik direct een sneer terug.’

‘Hoe is het tussen jullie begonnen?’ Ik besluit maar even uit de inhoud te blijven.

Ze slaat de handen ineen: ‘Zal ik het vertellen?’ Roland knikt, een glimlach rond zijn mond.

Paula: ‘We hadden een feest van de studentenvereniging en ik was gevraagd door zijn huisgenoot. We gingen in een groep, Roland was er met zijn ex. Een grote tent in het bos, geweldige band. Mijn hak brak tussen 2 planken en ik kon niet meer dansen, dus liep ik naar buiten om te kijken of ik het kon fiksen. Daar zat Roland alleen aan een tafel: zijn ex stond op de dansvloer. Die hak was niet meer te lijmen, maar gelukkig had Roland een tas met daarin de gympen van zijn ex, die ze bij zich had om terug te lopen naar huis na het feest. Ik mocht ze wel aan.’

We raakten in gesprek en ik vond hem meteen leuk. Zijn huisgenoot was een echte bralaap, wel grappig, maar Roland had dat mystieke zwijgzame. En dan die ogen: hij zei weinig, maar zijn ogen vertelden me alles.’

‘Dus ook toen al niet zo’s prater. Dus als ik je vraag: heb je hem zo gekocht, of heb je hem zo gemaakt?’

Paula: ‘Zo gekocht natuurlijk.’

Pas op met etiketten dames; een karaktertrek is geen aandoening

Vroeger had je extraverte mannen en introverte mannen. Nu hebben we sociale mannen die in contact zijn met hun vrouwelijke kant en we hebben opeens heel veel ‘autistische’ mannen, zo lijkt in ieder geval in mijn praktijk. Als je de vrouwen moet geloven.
Alle mannen zijn misschien wel een beetje autistisch, maar dan hebben alle vrouwen misschien wel een beetje borderline.

Ik ben niet zo voor die etiketten. Een psycholoog waar ik veel mee samenwerk zegt altijd gekscherend: ‘alle mannen zijn misschien wel een beetje autistisch, maar dan hebben alle vrouwen misschien wel een beetje borderline’. Nu weet ik niet het fijne van de DSM-V, maar het klinkt prettig relativerend. En dat is soms hard nodig in gesprekken met stellen die relatieproblemen hebben.

Ik begeleid jullie graag om de gesprekken veilig en eerlijk te voeren, met oog voor beider persoonlijkheid en identiteit.

Met oog voor alles wat er is, wat gewonnen, behouden of verloren kan worden.